Borstvoeding

De meeste aanstaande moeders hebben tijdens de zwangerschap al duidelijk een keuze gemaakt of ze borst- of flesvoeding willen gaan geven.
Borstvoeding is het beste wat je je kindje kan geven.
In de eerste dagen na de geboorte bevat moedermelk grote hoeveelheden beschermde stoffen.

Moedermelk bevat alle voeding- en afweer stoffen die een kindje de eerste 6 maanden nodig heeft.
De afweerstoffen geven een belangrijke bescherming tegen infectie ziekten.
Borstvoeding kinderen hebben dan ook vaak minder last van oorontsteking, darmklachten, luchtweginfecties en diarree.

De werking van borstvoeding
In de voorraadholtes die door de melkkanaaltjes gevuld worden, is een deel van de melk verzameld. Zodra je kindje begint te drinken heeft hij meteen melk.
Dit is de voormelk die veel water bevat om de dorst te lessen.
Doordat je kindje met de kaakjes beweegt (mits je kindje goed is aangelegd) worden de melkholtes leeg gedronken. Zodra je kindje begint te zuigen komen er twee hormonen in het lichaam vrij. Prolactine stimuleert de aanmaak van nieuwe melk en Oxetine dat ervoor zorgt dat de melkkliertjes samen trekken en zorgt voor het toeschietreflex. Hierdoor komt de melk die in de melkkliertjes liggen opgeslagen vrij. Dit is de achtermelk dat een hoger vetgehalte heeft dan de voormelk. De achtermelk zorgt voor een goede verzadiging van de baby.

Voorbereiden
Het komt de borstvoeding zeker ten goede als je goed voorbereid bent.
Dit kan door middel van internet en brochures, maar ook organiseren de meeste kraambureaus en borstvoeding organisaties informatiedagen/-avonden.
Hier wordt zeer veel informatie gegeven. Veel vrouwen hebben aangegeven hierdoor veel rustiger en minder onzeker te zijn.

Wat zijn de voordelen van borstvoeding
Borstvoeding heb je altijd bij je en de voeding is altijd op de juiste temperatuur.

- Als je kindje huilt vind het altijd troost aan de borst.
- Het is milieu vriendelijk.
- Het wordt precies afgestemd aan de behoefte van de baby.
- Borstvoeding bevat veel afweer stoffen.
- Door borstvoeding heeft je kindje minder kans op allergieën en chronische aandoeningen.
- Borstvoeding speelt een belangrijke rol bij de rijping van de hersenen. Dit komt door de vetzuring in de moedermelk.
- De moeder herstelt sneller na de bevalling. Door het zuigen van je kindje trekt de baarmoeder goed samen, waardoor het vloeien korter duurt.

Het aanleggen van je kindje

Het goed aanleggen van je kindje is één van de belangrijkste voorwaarden voor het goed slagen van de borstvoeding. Alleen dan kan een kindje de borst goed leegdrinken, en wordt de kans op tepelkloven een stuk kleiner. Het goed leegdrinken van de borst verkleint de kans op een borstontsteking.

Als je gaat aanleggen:

• Zorg ervoor dat je ontspannen en goed ondersteunt zit.
• Je kindje moet hoofd en lichaam , buik tegen buik in een rechte lijn tegen je  aan liggen.
• Zorg ervoor dat je kindje tepel en tepelhof in de mond heeft. Je kindje moet dus goed de mond openen (grote hap).
• De lipjes moeten naar buiten gekruld zijn, en het kinnetje vlak tegen de borst aanliggen, en het tongetje onder het tepelhof.

De eerste teugen zijn snel en kort, daarna gaat je kindje met flinke teugen zuigen en neemt af en toe pauze. Als het zuigen pijnlijk is en dit niet wegebt, kun je het beste je kindje afkoppelen en opnieuw aanleggen. Borstvoeding mag geen pijn doen. Is dit wel het geval is je kindje niet goed aangelegd.

Verschillende houdingen
Er zijn verschillende houdingen om je kindje te voeden.
Het is altijd goed om geregeld van houding te wisselen. Zo wordt de tepel minder belast en drinkt je kindje beide kanten van de borst goed leeg.

De liggende houding
Deze wordt vaak de eerste dagen na de bevalling toegepast, als de moeder nog niet goed rechtop kan zitten. Liggend op de rug wordt vaak gebruikt als de moeder is bevallen met een keizersnee of als een kindje zeer gulzig drinkt, of de moeder een grote hoeveelheid aan voeding heeft. Door op deze manier te voeden krijg je tegendruk, waardoor je kindje veel harder moet zuigen. Je kindje zal zich daardoor minder verslikken.

De Madonna houding
Dit is de meest gebruikte houding.
Je kindje ligt dan buik tegen buik met het hoofdje op jouw elleboog.

De rugby houding
Je kindje ligt met het hoofdje bij de borst met de beentjes onder je oksel. Deze houding is ook prettig bij een keizersnee. Tevens is deze houding zeer ontspannend.

Het slagen van de borstvoeding
In de eerste dagen na de bevalling kun je het beste je kindje zoveel mogelijk aanleggen. Het liefst elke 2 a 3 uur. Er mag maximaal 4 uur tussen de voedingen zitten en 1x per dag 5 uur. Naast het vaak en zorgvuldig aanleggen is het belangrijk dat je zorgt voor voldoende rust. Stress en teveel activiteit komt de borstvoeding niet ten goede. Drink voldoende, ongeveer 2 liter per dag. Houd je kindje zoveel mogelijk bij je in de buurt, dit heet rooming-inn.
Eet gezond en gevarieerd. Zorg voor goede hygiëne. Was voor elke voeding goed je handen!

Stuwing
Ronde de vierde dag na de bevalling kun je last krijgen van stuwing.
De mate van de stuwing verschilt van vrouw tot vrouw.
Dit kan variëren van wat stevigere borsten tot hele harde grote borsten.

Ernstige stuwing kun je voorkomen door de baby in de eerste week zoveel mogelijk aan te leggen. Bij pijnlijke borsten is het heerlijk om een warme douche te nemen en de borsten goed naar de tepel toe te masseren. Door de warmte lopen de borsten wat leeg en verdwijnt het gespannen gevoel. Koude kompressen geven veel verlichting, maar dienen wel een half uur voor de voeding verwijderd te worden i.v.m. het toeschieten van de melk.
Veel vrouwen hebben ook veel baat bij groene of witte koolbladeren. De nerven moet je dan kneuzen zodat het sap er uit komt. De bladeren leg je op de borsten. Dit geeft veel verlichting.

Bij heel erge stuwing en als een kindje de borsten nog niet goed leeg drinkt kun je je borsten 1 a 2 maal goed leegkolven. Als je kindje door de gespannen borsten de tepel en tepelhof niet goed in het mondje kan nemen, kun je de ergste spanning even met een kolf of met de hand eraf kolven.

Genoeg voeding
Je kindje drinkt 7 a 8 maal per etmaal;

• je kindje heeft minimaal 4 volle plas luiers per etmaal;
• je hoort je kindje goed slikken tijdens de voeding;
• na de voeding zijn de borsten soepeler;
• je kindje is tevreden en alert;
• je kindje heeft iedere dag een paar keer ontlasting in de eerste weken;
• je kindje komt tussen de 90 en 200 gram aan per week.

Als je het idee hebt dat je kindje onvoldoende voeding krijgt, dan kun je de melkproductie opvoeren door vaker aan te leggen.
Trek hier een paar dagen vooruit, doe rustig aan en drink minimaal 2 liter per dag.

Te veel melk
Te veel melk kun je herkennen doordat:

• je kindje teveel aankomt (meer dan 300 gram per week);
• veel last van krampjes heeft;
• veel een groene ontlasting;
• je kindje veel hikt en boert;
• jij veel last hebt van lekkende borsten en verstopte melkkanaaltjes;
• als de melk heftig blijft toeschieten.

De voeding kun je terug brengen door:

• Één borst per keer te geven, waarbij je kindje zolang drinkt als het zelf wil;
• elke 2-3 uur van borst wisselen (dus niet te lang wachten voor een voeding).

Mocht je kindje toch nog willen drinken tussendoor geef dan de meest lege borst.

Regeldagen
Het groeiproces van een baby verloopt niet altijd even regelmatig. Soms kan hij opeens een groeispurt maken. Dan heeft hij meer voeding nodig. De baby huilt dan om aan te geven dat hij honger heeft. Door hem vaker aan te leggen neemt de melkproductie en dus ook de hoeveelheid voeding toe. Na een paar dagen is de hoeveelheid voeding afgestemd op de nieuwe behoeften van de baby. Regeldagen kunnen altijd voorkomen, maar vaak vallen ze rond de 10 dagen, zes weken en drie maanden. Of bijvoorbeeld na een dagje uit of in het weekend als de moeder een paar dagen heeft gewerkt. Soms duurt het opnieuw regelen van de melkproductie maar 1 dag, soms 7 dagen.

Het bewaren van moedermelk
Ten eerste is het altijd heel belangrijk om hygiënisch te werk te gaan. Moeder melk (rijpe) kan ongeveer 5 dagen bij 4 graden in de koelkast bewaard worden.

Zodra je moedermelk ontdooid kan het nog 24 uur in de koelkast worden bewaard. Je mag het daarna niet weer invriezen. Buiten de koelkast blijft moedermelk 6 uur goed. Ontdooi de moedermelk liever niet in heet water, dit kan gevolgen hebben voor de beschermende stoffen. Moedermelk mag je invriezen en kan ongeveer 3 tot 6 maanden bewaard worden bij een temperatuur van -18 graden.

Gebruik hiervoor niet het bovenvakje (vriesvakje) van een koelkast. Voor het invriezen van voeding zijn speciale artikelen te koop, maar ook wordt er veel gebruikt gemaakt van ijsblokzakjes. Vergeet niet de datum op de bewaarzakjes/-flesjes te zetten wanneer je gaat invriezen.  Altijd restjes weggooien.

Afbouwen van de borstvoeding
Borstvoeding is een kwestie van vraag en aanbod. Als je borstvoeding om wat voor reden dan ook wilt gaan afbouwen, kun je dit het beste doen door 1 voeding per week te vervangen.

Doe het geleidelijk aan want anders heb je een vergrote kans op een borstontsteking. Door rustig af te bouwen geef je het lichaam de kans om minder melk te produceren.

Het beste is om voedingen om en om te vervangen. Dus bijvoorbeeld als je nog 5 voedingen geeft: eerst de 4e voeding, een week later de 2e voeding etc.
In sommige gevallen is het nodig om toch een beetje de spanning af te kolven.
Zorg dat je een goede strakke bh (zonder beugels) draagt.

Mochten er zich toch nog problemen voordoen, dan kun je altijd een lactatiedeskundige of een borstvoedingverenging raadplegen.

Medicijnen
Ga kritisch om met het gebruik van medicijnen. Raadpleeg altijd een arts of lees goed de bijsluiter voordat je medicijnen gaat gebruiken. Dit geld ook voor het gebruik van Natuurlijke medicijnen en kruidenpreparaten, zoals aloé, senna en kava. Deze kunnen overgaan in de moedermelk en zijn mogelijk schadelijk voor je kindje. Wees dus alert.

Vitamine K
Na de bevalling krijgt je kindje voor de eerste week druppeltjes vitamine K.
Jijzelf mag dit weer gaan geven op de achtste dag na de bevalling, gedurende de eerste 3 maanden. Vitamine K zorgt voor de bloedstolling.

Kolven
Er zijn diverse manieren om te kolven.
De meeste vrouwen gebruiken een kolfapparaat, maar je kan ook met de hand kolven (vraag eens of de kraamverzorgende je dit wil leren).
Er zijn diverse soorten kolven te koop of te huur, zoals handkolf, kolf op batterijen of een elektrische kolf. Als je veel wilt gaan kolven dan is een elektrische kolf aan te raden.

Voordat je begint met kolven is het belangrijk dat je eerst de onderdelen zoals flesje en schelp 3 minuten uitkookt. Dit doe je dagelijks ongeveer 3 minuten.

Als een baby aan de borst ligt gaat de melk vanzelf stromen, bij kolven wil de toeschietreflex weleens wegblijven en zal je dit bewust moeten opwekken.
Zorg ervoor dat je ontspannen bent.

 Een paar trucs om het toeschiet reflex op te wekken zijn:

• leg je kindje aan de andere borst aan (dit is wel even oefenen);
• zorg dat je kindje dicht bij je in de buurt is (desnoods door middel van een foto als je aan het werk bent);
• leg warme kompressen of een washandje op je borsten voordat je gaat kolven;
• masseer je borsten naar de tepel toe voordat je gaat kolven;
• drink voldoende.

Lees voordat je gaat kolven altijd goed de gebruiksaanwijzing. Bij kolven geldt dezelfde regel als bij het aanleggen. Het mag geen pijn doen!

Als je gaat kolven ga je door totdat er weinig meer uit de borsten komt. Doe dit zoveel mogelijk op een tijdstip dat je anders de borst had gegeven, als je kolft in plaats van een voeding te geven. Ga je kolven om de voeding meer op gang te laten komen, dan kun je ook kolven via een schema. Begin met elke borst 7 minuten, daarna beide 5 minuten, 3 minuten, 1 minuut.
Kort en vaak afkolven is vaak beter, dan enkele keren per dag lang kolven.

Verwacht in het begin en als je tussen de voeding door gaat kolven niet meteen al te grote hoeveelheden. Ga je alleen kolven om een voorraad aan te leggen dan kun je dit het beste tijdens of direct na de ochtendvoeding doen.
Je borsten zijn dan zo vol dat je kindje ze meestal niet helemaal leegdrinkt.